Wat is een schijnconstructie?
Laatste update: 29-12-2025
Leestijd: 2 min
Door: Redactie ZZP Servicedesk
De term ‘schijnzelfstandige’ is de laatste tijd veelvuldig in het nieuws geweest. Schijnzelfstandigheid betekent dat mensen die officieel zzp'er zijn, in feite verkapt in dienst zijn bij een opdrachtgever. Hoe zit een schijnconstructie in elkaar en wat zijn de gevolgen voor jou als zelfstandig ondernemer?
Wat is een schijnconstructie?
Als je in een schijnconstructie zit, betekent dit dat je werkt in een situatie die volgens de wet niet meer zelfstandig is. Je werkt bijvoorbeeld 40 uur per week op een vaste plek voor één opdrachtgever, die jou precies vertelt wat je wanneer moet doen. Net als een werknemer in loondienst. Die opdrachtgever geeft je echter geen contract, maar huurt jou in als zelfstandige.
De problemen rondom schijnconstructies zijn de afgelopen jaren veel in het nieuws geweest, omdat het aantal zzp’ers en het risico op schijnzelfstandigheid is toegenomen. Sinds het afschaffen van de VAR-verklaring, de introductie van modelovereenkomsten en de invoering van de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) houdt de Belastingdienst toezicht op arbeidsrelaties tussen zzp’ers en opdrachtgevers. Na een periode van beperkte handhaving is de Belastingdienst per 1 januari 2025 weer actief gaan handhaven.
De Belastingdienst richt zich daarbij op situaties waarin sprake is van een (fictieve) dienstbetrekking, duidelijke schijnzelfstandigheid of een arbeidsrelatie die in de praktijk niet overeenkomt met de gemaakte afspraken. Handhaving is niet alleen gericht op kwaadwillenden, maar ook op het corrigeren van onjuiste kwalificaties van arbeidsrelaties. De Belastingdienst kan ingrijpen wanneer uit feiten en omstandigheden blijkt dat belastingen en premies onjuist worden afgedragen. Informatie hierover is opgenomen in de toezicht- en handhavingsplannen arbeidsrelaties van de Belastingdienst.
Criteria wanneer ben je een zzp'er?
Je bent een echte zzp’er als je je aan de volgende criteria houdt wanneer je voor een opdrachtgever gaat werken:
-
Je hebt meerdere opdrachtgevers en hebt je wisselende inkomsten.
-
Je bepaalt zelf hoe jij het werk uitvoert.
-
Je onderneemt acties om te zorgen dat jouw bedrijf blijft bestaan.
-
Je investeert in je bedrijf: bedrijfsmiddelen, communicatie en marketing.
-
Je loopt zelf het risico als dingen misgaan, je bent bijvoorbeeld aansprakelijk bij schade.
-
Je streeft naar winst.
Voldoe je niet aan één van de bovenstaande criteria, dan kan de Belastingdienst de samenwerking beschouwen als een schijnconstructie. Twijfel je of je een opdracht in loondienst uitvoert? Dan is het raadzaam een modelovereenkomst te gebruiken, dan kom je er snel achter.
Gevolgen schijnconstructie
Pas als de Belastingdienst jou als kwaadwillend ziet, kunnen er correctieverplichtingen of naheffingsaanslagen worden opgelegd. Deze naheffingen kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s. Daarnaast raak je per direct je klus, waar je in een schijnconstructie werkt, kwijt.
